فهرست بخش‌های مقاله
- شیمی‌درمانی چطور بر سرطان اثر می‌گذارد؟
- شیمی‌درمانی برای چه سرطان‌هایی استفاده می‌شود؟
- شیمی‌درمانی چگونه با درمان‌های دیگر همراه می‌شود؟
- عوارض جانبی شیمی‌درمانی
- راه‌های کنترل عوارض
- هزینه شیمی‌درمانی
- بیمه و کمک مالی در ایالات متحده
- هنگام دریافت شیمی‌درمانی چه انتظاری داشته باشید؟
- شیمی‌درمانی چگونه داده می‌شود؟
- شیمی‌درمانی وریدی، کاتتر، پورت و پمپ
- پزشک چطور داروها را انتخاب می‌کند؟
- شیمی‌درمانی کجا انجام می‌شود؟
- شیمی‌درمانی هر چند وقت انجام می‌شود؟
- چرخه شیمی‌درمانی
- اگر یک نوبت شیمی‌درمانی انجام نشود
- شیمی‌درمانی چه اثری ممکن است بر شما بگذارد؟
- چرا تجربه افراد متفاوت است؟
- چطور مشخص می‌شود شیمی‌درمانی اثر می‌کند؟
- نیازهای تغذیه‌ای هنگام شیمی‌درمانی
- کار کردن در طول شیمی‌درمانی
شیمی‌درمانی نوعی درمان سرطان است که از دارو برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌کند.
شیمی‌درمانی چطور بر سرطان اثر می‌گذارد؟
شیمی‌درمانی سلول‌های سرطانی و دیگر سلول‌هایی را که سریع رشد می‌کنند از بین می‌برد یا جلوی رشدشان را می‌گیرد. این روش به دو منظور به کار می‌رود.
- درمان سرطان. شیمی‌درمانی می‌تواند برای بهبود کامل سرطان، کاهش احتمال بازگشت آن یا توقف یا کند کردن رشد آن به کار برود.
- تسکین علائم سرطان. شیمی‌درمانی می‌تواند تومورهایی را که باعث درد و مشکلات دیگر می‌شوند کوچک کند.
شیمی‌درمانی برای چه سرطان‌هایی استفاده می‌شود؟
شیمی‌درمانی برای انواع زیادی از سرطان به کار می‌رود. ممکن است برای بعضی افراد تنها درمان باشد، اما اغلب با درمان‌های دیگر همراه است. نوع درمان به نوع سرطان، پخش شدن یا نشدن آن و محل گسترش و وجود مشکلات دیگر سلامتی بستگی دارد. برای اطلاعات بیشتر درباره درمان سرطان خود، خلاصه‌های درمان سرطان بزرگسالان و کودکان را در مؤسسه ملی سرطان آمریکا ببینید.
شیمی‌درمانی چگونه با درمان‌های دیگر همراه می‌شود؟
وقتی شیمی‌درمانی همراه درمان‌های دیگر انجام می‌شود، می‌تواند این نقش‌ها را داشته باشد.
- کوچک کردن تومور پیش از جراحی یا پرتودرمانی. به آن شیمی‌درمانی پیش‌درمانی یا نئوادجوانت گفته می‌شود.
- از بین بردن سلول‌های سرطانی که ممکن است پس از جراحی یا پرتودرمانی باقی مانده باشند. به آن شیمی‌درمانی کمکی یا ادجوانت گفته می‌شود.
- کمک به اثربخشی بیشتر درمان‌های دیگر.
- از بین بردن سلول‌های سرطانی که بازگشته‌اند یا به بخش‌های دیگری از بدن گسترش یافته‌اند.
عوارض جانبی شیمی‌درمانی
شیمی‌درمانی علاوه بر سلول‌های سرطانی با رشد سریع، ممکن است سلول‌های سالمی را که سریع رشد و تقسیم می‌شوند از بین ببرد یا رشدشان را کند کند. سلول‌های پوشش دهان و روده و سلول‌های دخیل در رشد مو نمونه‌هایی از این سلول‌ها هستند. آسیب به سلول‌های سالم می‌تواند عوارضی مانند زخم دهان، تهوع و ریزش مو ایجاد کند. عوارض اغلب پس از پایان شیمی‌درمانی بهتر می‌شوند یا از بین می‌روند.
شایع‌ترین عارضه خستگی، یعنی احساس فرسودگی و بی‌انرژی بودن، است. برای آمادگی می‌توانید این کارها را انجام دهید.
- از کسی بخواهید شما را برای شیمی‌درمانی ببرد و برگرداند.
- برای روز درمان و روز بعد زمانی را برای استراحت کنار بگذارید.
- برای تهیه غذا و مراقبت از فرزندان در روز درمان و دست‌کم یک روز پس از آن کمک بگیرید.
راه‌های کنترل عوارض
برای کنترل عوارض شیمی‌درمانی راه‌های زیادی وجود دارد. بخش «عوارض جانبی» منبع اطلاعات بیشتری دارد.
هزینه شیمی‌درمانی
هزینه شیمی‌درمانی به چند عامل بستگی دارد.
- نوع و دوز داروهای شیمی‌درمانی
- مدت دوره و فاصله نوبت‌ها
- دریافت درمان در خانه، مطب یا درمانگاه یا هنگام بستری در بیمارستان
- منطقه‌ای که در آن زندگی می‌کنید
بیمه و کمک مالی در ایالات متحده
درباره خدمات تحت پوشش از شرکت بیمه‌تان سؤال کنید. طبق راهنمای NCI، بیشتر طرح‌های بیمه در ایالات متحده هزینه شیمی‌درمانی را پوشش می‌دهند. برای جزئیات بیشتر با واحد مالی محل درمان گفت‌وگو کنید.
اگر به کمک مالی نیاز دارید، ممکن است نهادهایی بتوانند کمک کنند. در ایالات متحده، با خدمات اطلاع‌رسانی سرطان NCI به شماره رایگان 1-800-4-CANCER یا 1-800-422-6237 تماس بگیرید و درباره نهادهایی که کمک مالی ارائه می‌کنند بپرسید.
هنگام دریافت شیمی‌درمانی چه انتظاری داشته باشید؟
شیمی‌درمانی چگونه داده می‌شود؟
شیمی‌درمانی را می‌توان از راه‌های مختلفی دریافت کرد. چند راه رایج در ادامه آمده‌اند.
- خوراکی. قرص، کپسول یا مایع را می‌بلعید.
- وریدی (IV). دارو مستقیماً وارد یکی از سیاهرگ‌ها می‌شود.
- تزریقی. دارو در عضله بازو، ران یا لگن، یا درست زیر پوست در بافت چربی بازو، پا یا شکم تزریق می‌شود.
- داخل‌نخاعی. دارو در فضای میان لایه‌های بافت پوشاننده مغز و نخاع تزریق می‌شود.
- داخل صفاقی (IP). دارو مستقیماً وارد حفره صفاق، یعنی فضای دربرگیرنده اندام‌هایی مانند روده، معده و کبد، می‌شود.
- داخل شریانی (IA). دارو مستقیماً در سرخرگ خون‌رسان به سرطان تزریق می‌شود.
- موضعی. دارو به‌صورت کرم روی پوست مالیده می‌شود.
شیمی‌درمانی وریدی، کاتتر، پورت و پمپ
شایع‌ترین روش، تزریق وریدی از راه سوزن باریکی در سیاهرگ دست یا ساعد است. پرستار سوزن را در آغاز هر نوبت می‌گذارد و در پایان برمی‌دارد. داروی وریدی ممکن است از راه کاتتر یا پورت، گاهی به کمک پمپ، داده شود.
- کاتتر لوله‌ای باریک و نرم است. پزشک یا پرستار یک سر آن را در سیاهرگی بزرگ، اغلب در قفسه سینه، می‌گذارد. سر دیگر بیرون از بدن می‌ماند. بیشتر کاتترها تا پایان دوره شیمی‌درمانی در جای خود می‌مانند و ممکن است برای دادن داروهای دیگر یا خون‌گیری هم استفاده شوند. مراقب علائم عفونت اطراف کاتتر باشید. بخش «عفونت» منبع اطلاعات بیشتری دارد.
- پورت محفظه کوچک و گردی است که جراح در عمل کوچکی، پیش از آغاز دوره، زیر پوست می‌گذارد و تا پایان درمان همان‌جا می‌ماند. کاتتر پورت را به سیاهرگ بزرگی، اغلب در قفسه سینه، وصل می‌کند. پرستار می‌تواند برای دادن دارو یا خون‌گیری، سوزنی در پورت بگذارد. برای درمان‌هایی که بیش از یک روز طول می‌کشند، ممکن است سوزن در جای خود بماند. مراقب علائم عفونت اطراف پورت باشید. بخش «عفونت» منبع اطلاعات بیشتری دارد.
- پمپ‌ها اغلب به کاتتر یا پورت وصل می‌شوند و مقدار و سرعت ورود دارو را تنظیم می‌کنند تا بتوانید بیرون بیمارستان درمان بگیرید. پمپ ممکن است داخلی یا خارجی باشد. پمپ خارجی بیرون از بدن می‌ماند و پمپ داخلی با جراحی زیر پوست گذاشته می‌شود.
پزشک چطور داروها را انتخاب می‌کند؟
داروهای شیمی‌درمانی گوناگون‌اند. انتخاب داروهای برنامه درمان بیشتر به این عوامل بستگی دارد.
- نوع و میزان پیشرفت سرطان
- اینکه پیش از این شیمی‌درمانی گرفته‌اید یا نه
- وجود مشکلات دیگر سلامتی، مانند دیابت یا بیماری قلبی
شیمی‌درمانی کجا انجام می‌شود؟
شیمی‌درمانی ممکن است هنگام بستری در بیمارستان، در خانه یا به شکل سرپایی در مطب، درمانگاه یا بیمارستان انجام شود. سرپایی یعنی شب در محل درمان نمی‌مانید. پزشک و پرستار در هر محل مراقب عوارض هستند و برای کنترل آن‌ها به شما کمک می‌کنند. بخش «عوارض جانبی» منبع اطلاعات بیشتری دارد.
شیمی‌درمانی هر چند وقت انجام می‌شود؟
برنامه‌ها بسیار متفاوت‌اند. فاصله جلسات و طول درمان به چند عامل بستگی دارد.
- نوع و میزان پیشرفت سرطان
- هدف شیمی‌درمانی، که می‌تواند بهبود کامل سرطان، کنترل رشد آن یا تسکین علائم باشد.
- نوع شیمی‌درمانی
- پاسخ بدن به درمان
چرخه شیمی‌درمانی
ممکن است شیمی‌درمانی به شکل چرخه‌ای انجام شود. چرخه، دوره دریافت دارو و استراحت پس از آن است. برای مثال ممکن است هر روز به مدت یک هفته درمان بگیرید و بعد سه هفته شیمی‌درمانی نداشته باشید. این چهار هفته یک چرخه است. استراحت به بدن فرصت می‌دهد بهبود یابد و سلول‌های سالم تازه بسازد.
اگر یک نوبت شیمی‌درمانی انجام نشود
بهتر است نوبتی را از دست ندهید. گاهی پزشک به‌دلیل بعضی عوارض، برنامه را تغییر می‌دهد. در این صورت پزشک یا پرستار توضیح می‌دهد چه کار کنید و چه زمانی درمان را از سر بگیرید.
شیمی‌درمانی چه اثری ممکن است بر شما بگذارد؟
شیمی‌درمانی بر افراد اثرهای متفاوتی می‌گذارد. احساسی که دارید به چند عامل بستگی دارد.
- نوع شیمی‌درمانی
- دوز شیمی‌درمانی
- نوع سرطان
- میزان پیشرفت سرطان
- وضعیت سلامتی پیش از درمان
چرا تجربه افراد متفاوت است؟
چون شرایط و واکنش افراد متفاوت است، پزشک و پرستار نمی‌توانند با قطعیت بگویند در طول شیمی‌درمانی چه احساسی خواهید داشت.
چطور مشخص می‌شود شیمی‌درمانی اثر می‌کند؟
پزشک شما را مرتب می‌بیند. در ویزیت‌ها درباره حالتان می‌پرسد، معاینه می‌کند و آزمایش‌ها و تصویربرداری‌هایی درخواست می‌کند. آزمایش خون و تصویربرداری‌هایی مانند ام‌آر‌آی، سی‌تی یا پت ممکن است بخشی از این بررسی‌ها باشند.
از روی عوارض نمی‌توان فهمید شیمی‌درمانی تا چه اندازه اثر دارد. بعضی افراد عوارض شدید را نشانه اثربخشی و نبود عارضه را نشانه بی‌اثر بودن درمان می‌دانند. میزان عوارض نشان نمی‌دهد شیمی‌درمانی تا چه حد با سرطان مقابله می‌کند.
نیازهای تغذیه‌ای هنگام شیمی‌درمانی
شیمی‌درمانی ممکن است به سلول‌های سالم پوشش دهان و روده آسیب بزند و خوردن را دشوار کند. اگر در دوره درمان در خوردن مشکل دارید، به پزشک یا پرستار بگویید. گفت‌وگو با کارشناس تغذیه هم ممکن است کمک کند. برای اطلاعات بیشتر به راهنمای تغذیه بیماران یا بخش «عوارض جانبی» در منبع مراجعه کنید.
کار کردن در طول شیمی‌درمانی
بسیاری از افراد در طول درمان می‌توانند با تنظیم ساعت کار بر اساس حالشان به کار ادامه دهند. امکان آن به نوع کار هم بستگی دارد. اگر شغلتان اجازه می‌دهد، می‌توانید برای روزهایی که حالتان خوب نیست، کار پاره‌وقت یا دورکاری را بررسی کنید.
در ایالات متحده، قانون بسیاری از کارفرمایان را ملزم می‌کند برنامه کاری را با نیازهای فرد در دوره درمان سرطان هماهنگ کنند. با کارفرما درباره امکان تنظیم کار در طول درمان گفت‌وگو کنید. مددکار اجتماعی می‌تواند درباره قوانین مربوط توضیح دهد.