سرطان‌های زنان

نکات کلیدی

• سرطان‌های زنان به چند روش درمان می‌شوند. انتخاب روش به نوع سرطان و میزان گسترش آن بستگی دارد.
• درمان ممکن است شامل جراحی، شیمی‌درمانی و پرتودرمانی باشد.
• اگر پزشک گفت به یکی از سرطان‌های زنان مبتلا هستید، درخواست کنید شما را به متخصص سرطان‌های زنان ارجاع دهد.

مرور کلی

اگر پزشک گفت به یکی از سرطان‌های زنان مبتلا هستید، درخواست ارجاع به متخصص سرطان‌های زنان کنید. این پزشک برای درمان سرطان‌های دستگاه تولیدمثل زنان آموزش دیده است و با مشارکت شما برنامه درمانی تهیه می‌کند.

گزینه‌های درمان

سرطان‌های زنان به روش‌های مختلفی درمان می‌شوند. انتخاب روش به نوع سرطان و میزان گسترش آن بستگی دارد. درمان ممکن است شامل جراحی، شیمی‌درمانی و پرتودرمانی باشد. زنان مبتلا اغلب بیش از یک نوع درمان دریافت می‌کنند.

• جراحی عملی است که در آن پزشکان بافت سرطانی را برمی‌دارند.
• در شیمی‌درمانی از داروهای ویژه برای کوچک‌کردن تومور یا از بین بردن سرطان استفاده می‌شود. این داروها می‌توانند به شکل قرص، داروی وریدی یا گاهی هر دو تجویز شوند.
• در پرتودرمانی از پرتوهای پرانرژی، مانند پرتو ایکس، برای از بین بردن سرطان استفاده می‌شود.

مؤسسه ملی سرطان آمریکا می‌تواند به شما در یافتن خدمات مراقبت سلامت کمک کند.

کدام درمان برای من مناسب است؟

درباره گزینه‌های موجود برای نوع و مرحله سرطان خود با پزشک سرطان صحبت کنید. پزشک می‌تواند خطرها، فواید و عوارض جانبی هر درمان را توضیح دهد. عوارض جانبی واکنش‌های بدن شما به داروها یا سایر درمان‌ها هستند.

بعضی افراد با بیش از یک پزشک سرطان مشورت می‌کنند. به این کار «گرفتن نظر دوم» می‌گویند. نظر دوم ممکن است به انتخاب درمان مناسب کمک کند.

کارآزمایی‌های بالینی

کارآزمایی‌های بالینی گزینه‌های درمانی تازه را می‌آزمایند تا مشخص شود ایمن و مؤثرند یا نه. اگر سرطان دارید، می‌توانید شرکت در یک کارآزمایی را در نظر بگیرید. منابع زیر اطلاعات بیشتری دارند.

• پژوهش‌های بالینی مؤسسه‌های ملی سلامت آمریکا و شما (NIH)
• آشنایی با کارآزمایی‌های بالینی (مؤسسه ملی سرطان آمریکا)
• جست‌وجوی کارآزمایی‌های بالینی (مؤسسه ملی سرطان آمریکا)
• پایگاه ClinicalTrials.gov (مؤسسه‌های ملی سلامت آمریکا)

درمان‌های مکمل و جایگزین

طب مکمل و جایگزین به داروها و شیوه‌هایی گفته می‌شود که جزو درمان‌های استاندارد سرطان نیستند. درمان مکمل در کنار درمان استاندارد و درمان جایگزین به‌جای آن استفاده می‌شود. طب سوزنی و مکمل‌هایی مانند ویتامین‌ها و فرآورده‌های گیاهی نمونه‌هایی از این روش‌ها هستند.

بسیاری از درمان‌های مکمل و جایگزین به‌طور علمی آزموده نشده‌اند و ممکن است ایمن نباشند. پیش از شروع هر روش مکمل یا جایگزین، درباره خطرها و فواید آن با پزشک خود صحبت کنید.

درمان سرطان ممکن است باعث ناباروری شود یا بر توان باردارشدن یا ادامه بارداری اثر بگذارد. با پزشک درباره اثر احتمالی سرطان یا درمان آن بر باروری صحبت کنید. گاهی لازم است خودتان این گفت‌وگو را آغاز کنید.

وقتی شما و تیم مراقبت روی برنامه‌ریزی درمان سرطان تمرکز دارید، فکرکردن به تصمیم‌های مربوط به باروری ممکن است دشوار به نظر برسد. پژوهش‌ها نشان داده‌اند بازماندگان سرطان که با متخصص باروری ملاقات کرده بودند، کمتر احساس پشیمانی داشتند، چه تصمیم به حفظ باروری گرفته باشند و چه نگرفته باشند.

اگر داشتن فرزند زیستی در آینده ممکن است برایتان مهم باشد، پیش از شروع درمان با پزشک و متخصص باروری صحبت کنید تا اطلاعات لازم را برای تصمیم‌گیری به دست آورید.

• بپرسید درمان‌های پیشنهادی چه اثری می‌توانند بر باروری داشته باشند.
• برای آشنایی با همه گزینه‌ها درخواست ارجاع به متخصص باروری کنید، مانند متخصص باروری در سرطان یا متخصص غدد تولیدمثل.

باروری چیست؟

باروری توانایی فرزندآوری است. باروری زنان به عملکرد دستگاه تولیدمثل و دستگاه غدد درون‌ریز وابسته است. این دو دستگاه به باردارشدن و ادامه بارداری تا زمان زایمان کمک می‌کنند.

عوامل مؤثر بر باروری

اثر سرطان یا درمان آن بر باروری به عوامل زیر بستگی دارد.

• نوع درمان یا درمان‌های سرطان
• مقدار یا دوز درمان
• مدت درمان
• سن هنگام درمان
• مدتی که از درمان گذشته است
• نوع سرطان و نزدیکی تومور به اندام‌های تولیدمثل
• وضعیت باروری پیش از درمان و مشکلات احتمالی در گذشته
• سایر وضعیت‌های سلامت و عوامل فردی

درمان سرطان ممکن است باروری را کاهش دهد یا موجب ناباروری شود

درمان سرطان ممکن است با آسیب به اندام‌های تولیدمثل و غدد درون‌ریزِ تنظیم‌کننده باروری بر آن اثر بگذارد. تغییرات ممکن است موقت یا دائمی باشند. شیمی‌درمانی، پرتودرمانی و هورمون‌درمانی ممکن است موجب نارسایی اولیه تخمدان شوند که در ادامه توضیح داده می‌شود.

شیمی‌درمانی و باروری

شیمی‌درمانی سلول‌های سرطانی را از بین می‌برد، اما ممکن است به سلول‌های سالم، از جمله سلول‌های فولیکول‌های تخمدان که تخمک‌ها را در بر دارند، نیز آسیب برساند. بعضی انواع شیمی‌درمانی خطر زیادی برای باروری دارند. برای نمونه، داروهای آلکیله‌کننده ممکن است بلوغ تخمک‌ها و تولید استروژن را متوقف کنند و به نارسایی اولیه تخمدان منجر شوند. دوز بالا یا دریافت چند دارو به‌طور هم‌زمان ممکن است خطر ناباروری را بیشتر کند.

هورمون‌درمانی و باروری

هورمون‌درمانی یا درمان درون‌ریز، هورمون‌هایی مانند استروژن و پروژسترون را می‌افزاید، مسدود می‌کند یا حذف می‌کند. ممکن است برای توقف یا کندکردن رشد سرطان وابسته به هورمون به‌کار رود و موجب نارسایی اولیه تخمدان شود. عوارض مربوط به باروری به نوع هورمون‌درمانی بستگی دارند و ممکن است شامل علائم نارسایی اولیه تخمدان باشند.

ایمنی‌درمانی و باروری

ایمنی‌درمانی برای مقابله با سرطان دستگاه ایمنی را تحریک یا مهار می‌کند. مهارکننده‌های نقاط وارسی ایمنی نوعی داروی ایمنی‌درمانی برای بعضی سرطان‌ها هستند. اثر ایمنی‌درمانی بر باروری و بارداری هنوز در دست مطالعه است. اگر پزشک آن را توصیه کرد، بپرسید درباره نوع پیشنهادی و اثر احتمالی آن بر باروری چه می‌دانیم.

پرتودرمانی و باروری

پرتودرمانی سلول‌های سرطانی را از بین می‌برد یا رشد آن‌ها را کند می‌کند. تابش به اندام‌های تولیدمثل، لگن یا دستگاه عصبی مرکزی ممکن است بر باروری اثر بگذارد. دوز پرتو، بخش بدن که پرتو می‌گیرد، سن و نوع پرتودرمانی در این اثر نقش دارند. برای نمونه، پروتون‌درمانی و پرتودرمانی با شدت تعدیل‌شده ممکن است نسبت به پرتودرمانی استاندارد اثر کمتری بر باروری داشته باشند.

در لگن، تابش به اندام‌های تولیدمثل یا اطراف آن‌ها، مانند دهانه رحم، لوله‌های رحمی، تخمدان‌ها، رحم، واژن و فرج، ممکن است به تخمدان‌ها آسیب بزند یا تخمک‌ها را از بین ببرد و موجب نارسایی اولیه تخمدان شود. تابش نزدیک رحم ممکن است جریان خون را تغییر دهد یا بافت جوشگاهی ایجاد کند و موجب ناباروری یا افزایش خطر عوارض بارداری شود.

پرتودرمانی مغز ممکن است بر غددی اثر بگذارد که به تخمدان‌ها پیام می‌دهند استروژن و پروژسترون لازم برای تخمک‌گذاری را تولید کنند. بخش روش‌های حفظ باروری راه‌های محافظت از باروری هنگام پرتودرمانی را معرفی می‌کند.

پیوند سلول‌های بنیادی و باروری

پیش از پیوند سلول‌های بنیادی، که پیوند مغز استخوان یا سلول‌های خون‌ساز نیز نامیده می‌شود، ممکن است دوز بالای شیمی‌درمانی، پرتودرمانی یا هر دو دریافت کنید. این درمان‌ها می‌توانند به تخمدان‌ها آسیب بزنند و موجب نارسایی اولیه تخمدان یا ناباروری شوند. پژوهشگران رژیم‌های آماده‌سازی با شدت کمتر را برای کاهش این خطرها بررسی می‌کنند.

جراحی و باروری

اثر جراحی بر باروری به نوع، اندازه و محل تومور بستگی دارد. بعضی سرطان‌ها ممکن است به جراحی‌های مؤثر بر باروری نیاز داشته باشند.

• سرطان‌های دهانه رحم، تخمدان و رحم ممکن است به برداشتن رحم یا هیسترکتومی نیاز داشته باشند و پس از آن ممکن است نتوانید بارداری را ادامه دهید. در اووفورکتومی یک یا هر دو تخمدان برداشته می‌شوند. برداشتن هر دو ممکن است موجب ناباروری شود.
• سرطان مقعد، مثانه، کولون یا راست‌روده ممکن است به جراحی‌ای نیاز داشته باشد که به اندام‌های اطراف آسیب می‌رساند. جراحی ممکن است چسبندگی ایجاد کند، یعنی بافت شبیه جوشگاه میان اندام‌ها و بافت‌ها که می‌تواند مانع رسیدن تخمک‌ها از لوله‌ها به رحم یا مانع لانه‌گزینی شود. در عمل‌هایی مانند برداشتن گسترده مثانه، گاهی اندام‌های تولیدمثل نیز برداشته می‌شوند و ممکن است ناباروری رخ دهد.

با پزشک درباره اثر احتمالی جراحی پیشنهادی بر باروری صحبت کنید.

درمان هدفمند و باروری

درمان هدفمند از داروها یا مواد دیگری برای مهار پروتئین‌ها یا مولکول‌های کنترل‌کننده رشد، تقسیم و گسترش سلول‌های سرطانی استفاده می‌کند. اثر آن بر باروری و بارداری هنوز در دست بررسی است. برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند مهارکننده‌های تیروزین کیناز (TKI) ممکن است بر باروری اثر بگذارند. درمان هدفمند همچنین ممکن است بر اندام‌های غدد درون‌ریز مانند تیروئید اثر بگذارد و باروری را کاهش دهد. اگر توصیه شده است، درباره اثر نوع مشخص درمان با پزشک صحبت کنید.

نارسایی اولیه تخمدان و درمان سرطان

درمان سرطان ممکن است عملکرد تخمدان، سطح هورمون‌ها و عملکرد فولیکول‌ها را مختل کند و به نارسایی اولیه تخمدان (POI) منجر شود. بعضی افراد پس از درمان همچنان تخمک‌گذاری دارند و قاعدگی نامنظم یا گهگاه تجربه می‌کنند. در موارد دیگر آسیب دائمی است و یائسگی زودرس رخ می‌دهد. پزشک با توجه به نوع درمان توضیح می‌دهد چه انتظاری داشته باشید. نشانه‌های این عارضه ممکن است از یائسگی طبیعی شدیدتر باشند.

• کاهش تمرکز
• گرگرفتگی و تعریق شبانه
• قاعدگی نامنظم یا قطع قاعدگی
• درد مفصل و عضله
• نوسان یا اختلال خلق، احساس غم یا تحریک‌پذیری
• مشکلات و اختلالات خواب
• خشکی واژن
• کاهش میل جنسی

نارسایی اولیه تخمدان ممکن است موجب کاهش تراکم معدنی استخوان، ضعف استخوان یا پوکی استخوان و افزایش خطر مشکلات قلبی‌عروقی شود. در منبع اصلی راهنماهایی درباره عوارض دیررس درمان سرطان در بزرگسالان و کودکان، گرگرفتگی و تعریق شبانه و مشکلات خواب مرتبط با درمان معرفی شده‌اند.

سرطان‌هایی که ممکن است بر باروری اثر بگذارند

سرطان‌های تخمدان، دهانه رحم، آندومتر، لوله رحمی، رحم و واژن ممکن است بر باروری اثر بگذارند، چون درمان اغلب مستلزم برداشتن تمام یا بخشی از یک اندام تولیدمثل است. سرطان‌های کودکان، نوجوانان و جوانان نیز با مشکلات باروری مرتبط‌اند، از جمله سرطان پستان، لنفوم، لوسمی و تومورهای دستگاه عصبی مرکزی. منبع اصلی راهنماهایی برای سرطان در کودکان، نوجوانان و جوانان معرفی می‌کند.

راه‌های حفظ باروری زنان

حفظ باروری به ذخیره یا محافظت از تخمک، جنین یا بافت تولیدمثل برای فرزندآوری زیستی در آینده گفته می‌شود. اقداماتی که به بارداری کمک می‌کنند «فناوری کمک‌باروری» نام دارند و ممکن است در بیمارستان، مرکز سرطان یا کلینیک باروری در دسترس باشند. جست‌وجوگر کنسرسیوم باروری در سرطان نیز در یافتن کلینیک کمک می‌کند. موفقیت، هزینه و دسترسی متغیر است. منبع اصلی به قوانین پوشش بیمه در برخی ایالت‌های آمریکا اشاره می‌کند.

اگر حفظ باروری را انتخاب کنید، پزشک و متخصص باروری در تنظیم برنامه درمان کمک می‌کنند. تیم درمان درباره زمان‌بندی اقدامات باروری و اثر احتمالی به‌تأخیرانداختن درمان سرطان راهنمایی می‌کند.

انجماد جنین

جنین‌ها برای استفاده در بارداری آینده منجمد و ذخیره می‌شوند. این فرایند اغلب با آزمایش هورمون و سونوگرافی شروع می‌شود. داروها تخمدان را برای بلوغ تخمک تحریک می‌کنند. تخمک‌ها برداشت و در آزمایشگاه با اسپرم بارور می‌شوند و جنین‌های حاصل منجمد می‌شوند. هنگامی که برای بارداری آماده‌اید، جنین‌ها از انجماد خارج و به رحم منتقل می‌شوند. این فرایند لقاح آزمایشگاهی (IVF) و رایج‌ترین نوع کمک‌باروری است.

انجماد تخمک

تخمک‌های بالغ از تخمدان برداشته و منجمد می‌شوند. بعداً می‌توان آن‌ها را از انجماد خارج کرد، در آزمایشگاه با اسپرم بارور کرد تا جنین تشکیل شود و جنین را در رحم قرار داد.

آگونیست هورمون آزادکننده گنادوتروپین (GnRHa)

این داروها فعالیت تخمدان‌ها و تولید استرادیول، نوعی استروژن، را متوقف می‌کنند. گاهی به‌عنوان هورمون‌درمانی سرطان پستان در افراد پیش از یائسگی به‌کار می‌روند.

محافظت از تخمدان‌ها در برابر پرتو

در این روش محافظ‌های سربی روی تخمدان‌ها و دیگر اندام‌های تولیدمثل قرار می‌گیرند تا خطر پرتو پراکنده هنگام پرتودرمانی کمتر شود. این روش محافظت از غدد جنسی نیز نامیده می‌شود.

انجماد بافت تخمدان

بافت تخمدان حاوی تخمک با جراحی برداشته و منجمد می‌شود. بعداً بافت را از انجماد خارج و در بدن قرار می‌دهند تا تولید هورمون و آزادشدن تخمک از سر گرفته شود. بعضی افراد پس از این روش با یا بدون کمک باردار شده‌اند. این روش ممکن است برای افراد زیر به‌کار رود.

• دخترانی که هنوز به بلوغ نرسیده‌اند.
• افرادی که توصیه شده درمان سرطان را برای حفظ باروری به تأخیر نیندازند.
• افرادی که توصیه شده هورمون‌های لازم برای برخی روش‌های حفظ باروری را دریافت نکنند.

جابه‌جایی تخمدان‌ها یا اووفوروپکسی

در این عمل، تخمدان‌ها و گاهی لوله‌های رحمی از ناحیه پرتودرمانی دور می‌شوند تا کمتر پرتو دریافت کنند. ممکن است هم‌زمان با جراحی برداشتن سرطان انجام شود.

تراکلکتومی رادیکال برای سرطان دهانه رحم

برای بعضی زنان مبتلا به سرطان دهانه رحم در مرحله اولیه که می‌خواهند در آینده باردار شوند، دهانه رحم، بافت نزدیک، بخش بالایی واژن و گاهی غدد لنفاوی برداشته می‌شوند. رحم، لوله‌های رحمی و تخمدان‌ها باقی می‌مانند. سپس رحم به بخش پایینی واژن وصل می‌شود و نواری ویژه به بسته ماندن رحم در بارداری کمک می‌کند.

پیشگیری از بارداری در طول درمان سرطان

حتی اگر سرطان و درمان‌های آن باروری را کاهش دهند، بارداری ممکن است رخ دهد. بعضی درمان‌ها ممکن است زیان‌آور باشند یا باعث سقط شوند. پزشک ممکن است استفاده از یکی از روش‌های پیشگیری را در طول درمان توصیه کند.

سؤال‌هایی درباره باروری پیش از درمان

پیش از درمان با پزشک درباره اثر احتمالی درمان پیشنهادی بر باروری صحبت کنید.

• آیا درمان پیشنهادی ممکن است باردارشدن یا ادامه بارداری را در آینده دشوارتر کند؟ آیا درمانی با خطر کمتر ناباروری یا مشکلات باروری وجود دارد؟
• آیا می‌توانید متخصص باروری مانند متخصص غدد تولیدمثل معرفی کنید تا درباره حفظ باروری با او صحبت کنم؟
• آیا می‌توانید مددکار اجتماعی برای راهنمایی درباره پوشش بیمه و هزینه‌ها معرفی کنید؟
• کدام روش حفظ باروری را برای من توصیه می‌کنید؟ چه روش‌هایی در این بیمارستان یا کلینیک باروری در دسترس‌اند؟
• در طول درمان از چه روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده کنم؟

سؤال‌هایی درباره باروری پس از درمان

• آیا پس از درمان به پیشگیری از بارداری نیاز دارم؟ اگر بله، تا چه مدت؟
• احتمال بارداری در آینده برای کسانی که این درمان را دریافت کرده‌اند چقدر است؟
• اگر تغییرات موقت باشند، بازگشت باروری ممکن است چقدر طول بکشد؟

مراقبت و حمایت متناسب با شرایط فرد

تصمیم‌ها باید با اولویت‌های شما سازگار باشند. اگر داشتن فرزند زیستی مهم است، درباره اثر درمان پیشنهادی بر توان باردارشدن با تیم درمان صحبت کنید. بیمارستان‌های بیشتری برنامه‌های راهنمای بیماران سرطان دارند که متخصصان باروری و حمایت مالی را معرفی می‌کنند.

اگر دختر خردسال یا نوجوان مبتلا به سرطان دارید، ویدیوی معرفی‌شده در منبع اصلی از بیمارستان کودکان فیلادلفیا درباره گزینه‌های باروری بیماران جوان ممکن است برای گفت‌وگو با تیم درمان کمک کند.

بعضی افراد می‌خواهند زمانی فرزند داشته باشند. بعضی دیگر چنین خواسته‌ای ندارند یا راه دیگری برای تشکیل خانواده انتخاب می‌کنند. برای حمایت می‌توانید به تیم درمان و گروه‌های حمایتی سرطان که متخصصان آن‌ها را اداره می‌کنند مراجعه کنید. منبع اصلی مطلبی درباره حمایت عاطفی از جوانان مبتلا به سرطان معرفی می‌کند.

منابع، حمایت مالی و کارآزمایی‌های بالینی

سازمان‌های زیر درباره گزینه‌های حفظ باروری، دسترسی به راهنمای بیمار و هزینه‌ها اطلاعات دارند.

• کنسرسیوم باروری در سرطان، برای شناخت گزینه‌ها، ارتباط با راهنمای بیمار و یافتن منابع محلی.
• ائتلاف حفظ باروری، برای پاسخ پرسش‌های متداول و قوانین برخی ایالت‌های آمریکا درباره الزام بیمه‌ها به پوشش هزینه حفظ باروری افراد مبتلا به سرطان.
• برنامه باروری لیواسترانگ، برای یافتن حمایت مالی و کلینیک باروری نزدیک و اطلاع از تخفیف برای بیماران واجد شرایط.

کارآزمایی‌های مربوط به باروری و درمان سرطان که مؤسسه ملی سرطان آمریکا از آن‌ها حمایت می‌کند، در جست‌وجوگر کارآزمایی‌های این مؤسسه در دسترس‌اند. کارآزمایی‌های مورد حمایت سازمان‌های دیگر را در ClinicalTrials.gov پیدا کنید.